22/11/2010-

De schokkende beelden van de pesterijen bij MACtac gaan de wereld rond en zullen wel nog een tijdje op ‘youtube' zichtbaar blijven als een voorbeeld van wrede pesterijen op de werkvloer. Naast het feit dat de wetgeving over pesten op het werk dode letter blijft, leidde het geval tot ophef omdat bleek dat één van de pestende werknemers kandidaat geweest was bij de sociale verkiezingen voor het ACV.

Door de ontslagbescherming die hij genoot, kon MACtac hem niet ontslaan en betaalde een beschermingsvergoeding uit van om en bij de 250.000 euro! Hallucinant zal u denken. Inderdaad, maar op zich geen uniek en alleenstaand geval.

Wantoestanden mogelijk

Dat kandidaten bij de sociale verkiezingen een ontslagbescherming genieten, is evenwel normaal. Er zijn nu eenmaal ondernemers die vakbondsafgevaardigden en kandidaten bij sociale verkiezingen effectief buiten pesten of hen ontslaan omwille van hun engagement. De huidige ontslagbescherming gaat echter veel te ver en leidt tot wantoestanden, zoals bij MACtac.

Een werknemer die zich eenmaal kandidaat stelde bij de sociale verkiezingen – zelfs al haalde hij geen enkele stem (!) – geniet gedurende 4 jaar een ontslagbescherming die heel verregaand is. Om het in mensentermen uit te drukken: een kandidaat kan enkel nog ontslagen worden bij een herstructurering waarbij de reden vooraf unaniem moet worden aangenomen door het paritair comité (waarin de vakbonden zetelen…) OF in het geval van een dringende reden die vooraf erkend is door de arbeidsrechtbank.

Dit betekent dus ook dat een kandidaat die gewoon geen zin meer heeft om te werken en zich eigenlijk niet meer inzet niet kan ontslagen worden (op voorwaarde dat hij net geen feiten begaat die een dringende reden zouden zijn).

Daarbij zijn twee andere zaken ook van belang

Een ontslag om dringende reden van een kandidaat laten erkennen, houdt een zeer zware procedure in die voorafgaand aan het ontslag moet gevoerd worden en waarbij de dringende reden eerst moet goedgekeurd worden door de arbeidsrechtbank. Men moet daarbij ten eerste formeel aan strenge voorwaarden voldoen (bijvoorbeeld binnen de 3 werkdagen de procedure gestart hebben) en anderzijds het bewijs van de feiten kunnen leveren (wat ook niet altijd even eenvoudig is). Een dringende reden wordt ook niet gemakkelijk aanvaard door een arbeidsrechtbank of arbeidshof. Het moet om zeer zware feiten gaan aangezien het om de zwaarste sanctie gaat die men kan treffen tegen een personeelslid.

In het geval van een kandidaat bij de sociale verkiezingen is er geen tussenweg mogelijk. Ofwel is het een ontslag om dringende reden waard, ofwel moet het personeelslid verder tewerkgesteld worden. Ook al zou hij bijvoorbeeld zijn collega's pesten, intimidaties plegen, zich voor geen moer meer inzetten voor de onderneming enz. Er zijn tal van concrete voorbeelden van in de praktijk.

Tweede belangrijke opmerking is ook dat diegenen die zich kandidaat stellen bij sociale verkiezingen dat ook niet altijd doen uit oprechte syndicale overwegingen. Vakorganisaties vinden niet altijd (voldoende) kandidaten en komen dan al snel in de verleiding minder geëngageerde personeelsleden voor te stellen die dit doen om opportunistische redenen, bijvoorbeeld omdat zij vrezen ontslagen te worden in de nabije toekomst. De ontslagbescherming is voor vele kandidaten een heel belangrijk motief om zich kandidaat te stellen.

Bepaalde kandidaten zien de ontslagbescherming ook als een vrijgeleide om zich totaal niet meer te gedragen op een normale manier. Zij voeren hun arbeidsovereenkomst officieel wel nog uit, maar niet steeds te goeder trouw.

Perfide

Er zijn bovendien nog andere uitwassen van de beschermingsregeling, soms tegen de belangen van het personeel zelf in! Bijvoorbeeld bij herstructureringen eisen vakbonden vaak dat hun mandatarissen een voorkeursbehandeling krijgen op andere werknemers, alhoewel dit wettelijk niet mag. Wie het sociaal overleg kent, weet wat hiermee bedoeld wordt.

Voor hun mandatarissen onderhandelen de vakorganisaties meestal extra vergoedingen of beschermingen die andere personeelsleden niet krijgen. De werkgever kan meestal niet anders dan aanvaarden, omdat er anders nooit een sociaal plan komt voor het personeel en men de herstructurering niet kan afsluiten en doorvoeren. In sommige gevallen moeten zelfs andere werknemers ontslagen worden om de mandatarissen van de vakbonden hun job (en ontslagbescherming) te laten behouden. Dit is de harde en naakte waarheid.

De huidige ontslagbescherming van kandidaten bij de sociale verkiezingen is dan ook perfide en schiet zijn doel voorbij.

Geen vrijgeleide

Veel beter zou zijn om ook een procedure te voorzien om een kandidaat bij de sociale verkiezingen en/of een personeelsafgevaardigde te kunnen ontslaan voor een reden vreemd aan de kandidatuur of het mandaat van personeelsafgevaardigde.

Arbeidsrechtbanken zijn perfect in staat te beoordelen of de redenen voor een ontslag correct of niet correct zijn.

Alleen hebben rechtbanken vandaag maar één keuze: ofwel is het een dringende reden ofwel is het er geen. Indien het geen dringende reden is kan men niet ontslaan. Tenzij men de procedure laat voor wat ze is en een schadevergoeding betaalt gelijk aan jaren loon (maximaal acht jaar loon), zoals blijkbaar bij MACtac uiteindelijk gedaan heeft om van de pesters af te raken.

De huidige ontslagbescherming heeft niets meer van doen met een normale sociale bescherming van vakbondsvertegenwoordigers en leidt tot misbruiken. Het wordt dan ook tijd daar een redelijke aanpassing aan te brengen. Vakbondsmensen verdienen een bescherming, maar het mag geen vrijgeleide zijn voor misbruiken allerhande.

Egbert Lachaert