19/04/2011-

N-VA en de haar gezinde opiniemakers beklagen zich er dezer dagen nogal over dat er geen Vlaams front tot stand komt in de communautaire onderhandelingen. Men wijst in dat verband met beschuldigende vinger naar de traditionele partijen en Groen ! Wouter van Besien reageerde alvast met de – terechte – stelling dat er nooit een Vlaams front geweest is.

Dat dit Vlaams front er nooit geweest is en nooit zal zijn, is niet te vermijden. Dit zou immers inhouden dat er over het communautaire thema eensgezindheid zou bestaan tussen de Vlaamse partijen én hun kiezers, wat helemaal niet het geval is. Een front zou regelrecht afbreuk doen aan de verschillende meningen die in Vlaanderen bestaan over de staatshervorming en het doel daarvan.

Wat is het einddoel van de staatshervorming?

Vooreerst verschillen de Vlaamse politieke partijen zelf al ernstig van mening over het einddoel van de staatshervorming. Voor de N-VA is dit resoluut een onafhankelijk Vlaanderen in Europa. Voor het Vlaams Belang zelfs een onafhankelijk Vlaanderen zonder meer. Liberale partijen zien de staatshervorming meer als iets mechanisch dat dient om tot efficiënter bestuur te komen. Of dit binnen België of Vlaanderen is, is iets wat de meningen wel verdeelt. CD&V is nogal onduidelijk over het doel van de staatshervorming. Tot hiertoe haakte deze partij haar karretje aan dat van N-VA. SP.A lijkt nog het meest technische kennis in huis te hebben om een nieuwe staatshervorming vorm te geven, maar de socialisten zien net als Groen! nog een belangrijke rol voor België op sociaal-economisch vlak, wat bij de andere partijen niet altijd zo is. Groen! is de enige consequent federale partij in de communautaire discussie die een stabiele federale constructie nastreeft. De goede samenwerking met Ecolo is daar wellicht niet vreemd aan.

De realiteit is ook dat de houding van deze Vlaamse partijen geïnspireerd is door wat de kiezers van die partijen willen. Een kiezer van Groen! zou maar bijzonder ontgoocheld zijn in zijn partij als die zich plots in de Vlaams-nationalistische logica van een ‘front' tegen de Franstaligen zou inschakelen. Ook een groot deel van de socialistische en liberale kiezers zou de eigen partij de rug toe kunnen keren als hun partijen zich plots in een dergelijk front zouden storten, omdat deze kiezers net voor die partijen stemden omdat zij een andere – meer diplomatische – werkwijze verkiezen.

Een Vlaams front is dus onhaalbaar, eenvoudigweg omdat niet alle Vlaamse kiezers dat willen. Niet alle kiezers zijn potentiële N-VA'ers die zich inschrijven in de front-logica. Om die reden komt er geen Vlaams front tot stand en dat is niet meer dan een uiting van democratie.

Geen Vlaams front

Indien Vlaamse opiniemakers en politici bepaalde partijen verwijten dat zij zich niet inschrijven in een ‘front', dan pleiten zij dus eigenlijk voor een soort eenheidsdenken dat blijkbaar geen ruimte meer laat voor meer dan één mening. In die logica is nog weinig plaats voor intellectueel debat, pluralisme en in het verlengde daarvan meningsverschillen. De dag dat die zaken verdwijnen, zullen we pas echt kunnen spreken over een arm Vlaanderen, op meerdere vlakken. Laat ons hopen dat het nooit zover komt.

Los van de discussie over de front-logica moet anderzijds wel toegegeven worden dat de klassieke partijen ook niet uitblinken in consequentie en gewoon oogsten wat zij zelf zaaien. Al decennialang geven die partijen immers wel in het Vlaams Parlement de indruk zich mee in te schrijven in de front-logica. Zij omarmden vaak het Vlaams ideaal van de voormalige Volksunie uit niets meer dan opportunistische overwegingen, om telkens aan een nipte coalitiemeerderheid te komen in Vlaanderen (en soms in België). Telkens bleek in de jaren '90 de Volksunie nodig om een meerderheid te vormen. Ook nu werd haar opvolger, de N-VA, een nuttige schakel in het coalitiesysteem.

Kiezersbedrog

Dit leidde er meestal toe dat het Vlaams regeerakkoord passages bevatte die stoere Vlaamse eisen vooropstelde op het communautair vlak. Denk maar aan de resoluties die in het Vlaams Parlement werden goedgekeurd in 1999, de onverwijlde splitsing van het BHV kiesarrondissement die vermeld stond in het Vlaams regeerakkoord van 2004 en nu dus de Octopusnota. Al deze nota's, standpunten, akkoorden en resoluties hebben één ding gemeen: ze werden op een onbevoegd niveau genomen.

De enige mandatarissen die iets nuttigs over de staatshervorming kunnen zeggen en er ook naar kunnen handelen, zijn de federale mandatarissen. De klassieke partijen hebben allen op Vlaams niveau stoere verklaringen afgelegd die ze niet hard konden maken, waarbij hun partijen en federale collega's bovendien niet akkoord waren met die standpunten. Minstens werd er toch niet naar gehandeld. De vraag is dan ook waarom men de Vlaamsgezinde kiezer dan op die manier steeds een rad voor de ogen gedraaid heeft. Het antwoord is vrij eenvoudig: om ook die Vlaamsgezinde kiezer te verleiden en daarna te bedriegen. De afkeer van de Vlaamsgezinde kiezer van de klassieke partijen is op dat vlak dus wel te begrijpen.

Indien men als partij weet dat een standpunt onhaalbaar is of niet uitvoerbaar en zelfs niet door de bevoegde mandatarissen wordt gedeeld, pleegt men kiezersbedrog als men zich met dat standpunt dan toch wil proberen identificeren uit electorale overwegingen. Men had er beter voor geopteerd die Vlaamsgezinde kiezer uit te leggen dat die resoluties, standpunten en verklaringen gewoon onwerkbaar en onwenselijk zijn en niet tot beter bestuur leiden. Dat was veel eerlijker geweest en finaal had het ook wel meer kiezers kunnen overtuigen.

De Wever-bashen vandaag ‘bon ton'

Om die redenen is het Bart De Wever-bashen van vandaag, dat ‘bon ton' geworden is, nogal goedkoop. De andere Vlaamse partijen, behalve Groen! dat steeds consequent gebleven is op dit domein, oogsten gewoon wat ze zelf gezaaid hebben.

Het wordt trouwens wel interessant om zien wat de klassieke Vlaamse partijen nu precies van plan zijn in de regeringsonderhandelingen. Plots hoort men stemmen zoals die van Marc Eyskens (CD&V) om een regering te vormen zonder staatshervorming. Dit zou toch een grote inschattingsfout zijn. Dat men de N-VA overboord gooit in de onderhandelingen is ergens te begrijpen als dit een blokkerende factor is in de onderhandelingen. Dat men evenwel ook nog eens zou nalaten om in ruil voor het opzijzetten van de grootste Vlaamse partij een staatshervorming te eisen die de Belgische federatie effectief efficiënter bestuurbaar zou maken, is een brug te ver.

Die staatshervorming is echt nodig om tot beter bestuur te komen binnen België en Vlaanderen. Zonder die hervorming zal het thema van de staatshervorming nog jaren de agenda blijven domineren, wat absoluut onwenselijk is omdat er nog vele andere uitdagingen liggen te wachten die in het buitenland nu aangepakt worden (asiel, migratie, economie, sociale zekerheid en justitie om de belangrijkste te noemen). Indien de Vlaamse partijen N-VA opzij zetten, moeten de Franstalige dan toch minstens die staatshervorming kunnen aanbieden die voor de komende decennia stabiliteit moet kunnen bieden in ons land. Men heeft daar nu toch al lang genoeg over kunnen palaveren en men behoort dus onderhands wel te weten waar de pijnpunten liggen, niet?

Egbert Lachaert